Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, 68,5 εκατομμύρια άνθρωποι εκτοπίστηκαν παγκοσμίως το 2017. Σε αυτούς περιλαμβάνονται πρόσφυγες, αιτούντες άσυλο, εσωτερικά εκτοπισμένοι, επιστρέφοντες πρόσφυγες ή απάτριδες. Περισσότεροι από τους μισούς πρόσφυγες ήταν παιδιά κάτω των 18 ετών. Η μετακίνηση αυτή ήταν αποτέλεσμα διώξεων, συγκρούσεων και γενικευμένης βίας. Σε ορισμένες χώρες ο αριθμός των νέων αιτήσεων ασύλου αυξήθηκε ραγδαία τα τελευταία χρόνια, και η Ελλάδα είναι μία από αυτές:
Ο αριθμός των ανθρώπων που εγκατέλειψαν την πατρίδα τους στον κόσμο έφτασε τα 2,7 εκατομμύρια το 2017. Σχεδόν 90% από αυτούς προέρχονταν από 3 χώρες (Νότιο Σουδάν, Συρία και Μιανμάρ). Οι 4 σημαντικότερες χώρες παροχής ασύλου ήταν η Τουρκία, το Μπαγκλαντές, το Σουδάν και η Ουγκάντα.
Το 2017, 162 χώρες δέχθηκαν συνολικά σχεδόν 2 εκατομμύρια αιτήσεις ασύλου. Από το 2013, η Συρία ήταν πάντα η πιο κοινή χώρα προέλευσης για τους νέους αιτούντες άσυλο- αλλά το 2017 ήταν το Αφγανιστάν που υπέβαλε 125.000 αιτήσεις. Όσον αφορά τη χώρα υποδοχής, η Τουρκία βρίσκεται στην κορυφή του καταλόγου από το 2016 με 67.000 αιτήσεις που υποβλήθηκαν εκείνο το έτος.
Σε αντίθεση με τους πρόσφυγες και τους αιτούντες άσυλο, οι εσωτερικά εκτοπισμένοι δεν διασχίζουν εθνικά σύνορα. Ο αριθμός τους υπολογίζεται σε 40 εκατομμύρια σε όλο τον κόσμο λόγω ένοπλων συγκρούσεων, γενικευμένης βίας ή παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό είδε την κατάστασή της να επιδεινώνεται το 2017 με 1,9 εκατομμύρια νέους εσωτερικά εκτοπισμένους λόγω εσωτερικής σύγκρουσης.
Οι απάτριδες (που δεν θεωρούνται υπήκοοι από κανένα κράτος) υπολογίζονται σε 10 εκατομμύρια σε όλο τον κόσμο, αλλά δεν υπάρχουν επίσημα στοιχεία σε κάθε χώρα, οπότε αναμφίβολα υπάρχουν πολύ περισσότεροι.
Μακροπρόθεσμες λύσεις για τους πρόσφυγες, όπως ο εθελοντικός επαναπατρισμός, η επανεγκατάσταση σε τρίτη χώρα και η τοπική ενσωμάτωση, αποτελούν συχνά πρωταρχικούς στόχους. Ωστόσο, η επιστροφή των προσφύγων στην πατρίδα τους είναι συχνά δύσκολη και το 2017 πραγματοποιήθηκαν λιγότερες από 5% επιστροφές (5 φορές περισσότερες από το 2014). Η επανεγκατάσταση μπορεί επίσης να είναι απαραίτητη για ορισμένους από τους πιο ευάλωτους πρόσφυγες στον κόσμο. Σχεδόν 40.000 (50%) από όλες τις αιτήσεις επανεγκατάστασης το 2017 προήλθαν από Σύρους. Η τελευταία βιώσιμη λύση είναι η τοπική ένταξη, η οποία συνίσταται στην ενσωμάτωση του πρόσφυγα στη χώρα ασύλου, αλλά η διαδικασία είναι μακρά και συχνά αποτυγχάνει. Το πρώτο μεγάλο βήμα είναι η απόκτηση καθεστώτος ασύλου, η οποία μπορεί να είναι αρκετά χρονοβόρα διαδικασία. Παρακάτω θα βρείτε τα στατιστικά στοιχεία για την Ελλάδα, αλλά οι διάρκειες αυτές είναι παρόμοιες σε κάθε χώρα λόγω της έλλειψης υπαλλήλων στα κέντρα ασύλου, του αυξανόμενου αριθμού προσφύγων, της έλλειψης δυνατοτήτων μετάφρασης κ.λπ.
Κοινές δράσεις από χώρες πραγματοποιήθηκαν επίσης σε όλο τον κόσμο. Για παράδειγμα, το 2017 ήταν το τελευταίο έτος εφαρμογής του μηχανισμού επείγουσας μετεγκατάστασης της ΕΕ, ο οποίος εγκρίθηκε από τα κράτη μέλη της ΕΕ το 2015 για την ανακούφιση της Ελλάδας και της Ιταλίας από τις μαζικές προσφυγικές ροές. Τα αποτελέσματα δεν ήταν πειστικά, καθώς μόνο το ένα τρίτο των 66.400 ατόμων που είχαν αρχικά προβλεφθεί μετεγκαταστάθηκαν από την Ελλάδα και λιγότερο από το ένα τρίτο των 40.000 από την Ιταλία.
Βιβλιογραφία
1. Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες: Παγκόσμια έκθεση, 2017.
2. Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες: Χάρτης του μηχανισμού μετεγκατάστασης έκτακτης ανάγκης της ΕΕ, 5 Μαρτίου 2017.
3. Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες: Έκθεση ανά χώρα: Ελλάδα, 2017.
