Η πανδημία έχει πλήξει την ήδη ανησυχητική κατάσταση των μεταναστών, των προσφύγων και των αιτούντων άσυλο στην Ελλάδα πιο σκληρά από ποτέ. Από τον Αύγουστο του 2020, περίπου 30.000 αιτούντες άσυλο και μετανάστες ζούσαν αυτή τη στιγμή στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου της Ελλάδας, συγκεντρωμένοι στα νησιά Λέσβος, Σάμος και Χίος. Στην ηπειρωτική Ελλάδα, ο αριθμός ήταν περίπου 84.500 (Μετανάστευση και Υγεία).
Απομόνωση προσφύγων στην Ελλάδα: μια παλιά ιστορία που επιδεινώθηκε από την πανδημία
Λόγω της αύξησης των κρουσμάτων COVID-19 – αν και ήταν χαμηλότερα από τα αναμενόμενα στους καταυλισμούς προσφύγων – η ελληνική κυβέρνηση ανακοίνωσε νέους περιορισμούς κυκλοφορίας λόγω κορωνοϊού για τους καταυλισμούς μεταναστών στις 17 Μαρτίου 2020. Οι κάτοικοι θα επιτρέπεται να εγκαταλείπουν τον καταυλισμό μόνο μεταξύ 7 π.μ. και 7 μ.μ., με μόνο 100 άτομα να επιτρέπεται να φεύγουν ανά ώρα και μόνο ένα άτομο ανά οικογένεια να επιτρέπεται να φεύγει κάθε φορά. Επιπλέον, οι επισκέψεις στον καταυλισμό από άτομα και οργανισμούς ανεστάλησαν για τουλάχιστον 14 ημέρες. Ακόμα και σήμερα, και σύμφωνα με το περιοδικό Time, πολλοί ειδικοί λένε ότι οι κυβερνήσεις χρησιμοποιούν την πανδημία ως δικαιολογία για να παραβιάζουν τα δικαιώματα των προσφύγων και να εμποδίζουν τους ανθρώπους να ζητήσουν άσυλο.
Ωστόσο, υπό την κυβέρνηση Κυριάκου Μητσοτάκη, ο οποίος διαδέχθηκε τον Αλέξη Τσίπρα μετά τη σαρωτική νίκη του κεντροδεξιού κόμματος Νέα Δημοκρατία στις εκλογές του 2019, οι πολιτικές για τη μετανάστευση είχαν ήδη αυστηροποιηθεί. Για παράδειγμα, η περίοδος κατά την οποία οι πρόσφυγες στους οποίους έχει χορηγηθεί άσυλο μπορούν να διαμένουν σε κοινωνικές κατοικίες μειώθηκε από έξι μήνες σε έναν μήνα. Τα τελευταία μέτρα περιλαμβάνουν την ανάληψη του προγράμματος βοήθειας από την ελληνική κυβέρνηση, ένα νέο πρωτόκολλο που προκάλεσε καθυστερήσεις στις πληρωμές επιδομάτων και εμπόδισε τους κατοίκους του καταυλισμού να έχουν πρόσβαση σε τρόφιμα ή την κατασκευή τοίχων που περιβάλλουν τους καταυλισμούς για λόγους ’ασφάλειας“. Σε αυτή την ήδη κρίσιμη κατάσταση, προστίθεται το γεγονός ότι ο καταυλισμός προσφύγων της Νέας Καβάλας βρίσκεται σε απόσταση 4 έως 5 χιλιομέτρων από την πλησιέστερη πόλη, το Πολύκαστρο, και δεν υπάρχει δημόσια συγκοινωνία από τον καταυλισμό. Αυτή η απουσία κατάλληλων δημόσιων συγκοινωνιών σημαίνει ότι οι κάτοικοι δυσκολεύονται να έχουν πρόσβαση σε σούπερ μάρκετ, φαρμακεία και το τοπικό κέντρο υγείας για να καλύψουν τις βασικές τους ανάγκες.
Πώς καταπολεμούμε την αυξανόμενη απομόνωση των προσφύγων στην Ελλάδα
Οι μετανάστες, οι πρόσφυγες και οι αιτούντες άσυλο υποφέρουν από τεράστια σκόπιμη απομόνωση σε καταυλισμούς. Από την 1η Μαρτίου 2013, πραγματοποιούμε... δύο διαφορετικά έργα προκειμένου να αντιμετωπιστεί αυτή η απομόνωση: το έργο OCCCycling και η δωρεάν υπηρεσία λεωφορείων.
Αφενός, η δωρεάν πρόσβαση σε ποδήλατα σημαίνει ότι οι κάτοικοι του καταυλισμού μπορούν να έχουν πρόσβαση στις προαναφερθείσες παροχές, καθώς και στις κοινοτικές και κοινωνικές εκδηλώσεις εκτός του καταυλισμού. Επιπλέον, Χώρος Ποδηλάτου του OCC έχει δώσει σε πολλούς εθελοντές την ευκαιρία να μάθουν νέες δεξιότητες, με εργαστήρια που στόχευαν στη διδασκαλία της οδήγησης ποδηλάτου, του τρόπου επισκευής χαλασμένων ποδηλάτων κ.λπ. “Πριν έρθω στο Πολύκαστρο δεν ήξερα τίποτα για την επισκευή ποδηλάτων” - λέει ένα από τα μέλη της ομάδας - “Τώρα μπορώ να πω με βεβαιότητα ότι έχω μάθει πολλά: σκασμένα λάστιχα, σπασμένο τιμόνι, φρένα, κανένα χτύπημα δεν μου αποτελεί πλέον πρόβλημα”.
Από την άλλη πλευρά, η Δωρεάν Υπηρεσία Λεωφορείων φέρνει καθημερινά μαθητές από την επαρχία και την πόλη της Αξιόπολης στα κέντρα του οργανισμού που βρίσκονται στο Πολύκαστρο. Αυτή είναι μια μικρή αλλαγή που κάνει μεγάλη διαφορά για τους μαθητές μας, καθώς γλιτώνει από τις απογοητεύσεις που σχετίζονται με τις μεγάλες μετακινήσεις προς την πόλη. Χάρη σε αυτήν την υπηρεσία, τα παιδιά μπορούν επίσης να έρχονται στο Νηπιαγωγείο και να ξεφεύγουν από τις δυσκολίες της ζωής στην κατασκήνωση. “Τώρα μπορώ να έρχομαι κάθε μέρα με τα τετράχρονα και πεντάχρονα παιδιά μου, ακόμα κι αν βρέχει ή αν κάνει πολύ ζέστη”, λέει η Sheren Haj. Μια άλλη χρήστης του λεωφορείου είναι η Shifa Hasan, η οποία χαίρεται που βλέπει πώς “τα ταξίδια είναι ασφαλέστερα από ό,τι όταν έπρεπε να περπατάμε”.
Συνοψίζοντας, οι περιορισμοί κινητικότητας μεταξύ του προσφυγικού πληθυσμού στην Ελλάδα είναι πιο σοβαροί από ό,τι φαίνονται. Όχι μόνο παραβιάζουν την ελευθερία μετακίνησης, αλλά μπορούν επίσης να οδηγήσουν σε ανησυχητικές συνέπειες για την υγεία των μεταναστών, των προσφύγων και των αιτούντων άσυλο. Στο OCC, αγωνιζόμαστε για να αντιστρέψουμε αυτήν την κατάσταση και θα συνεχίσουμε να το κάνουμε. Ωστόσο, είναι σαφές ότι ο προσφυγικός πληθυσμός χρειάζεται περισσότερες πρωτοβουλίες σαν κι αυτή.
Ιδιαίτερες ευχαριστίες στην Àrea Metropolitana de Barcelona, η οποία συγχρηματοδοτεί και τις δύο πρωτοβουλίες.
