Αυτό το άρθρο έχει αναπτυχθεί από τη Marta Hormaechea και την Emma Santanach. Προσοχή: οι αναγνώστες ενδέχεται να βρουν ευαίσθητο περιεχόμενο.
“Ελπίζω η ιστορία μου να βοηθήσει άλλους ανθρώπους”. Αυτό κατέληξε η Ιβάνα αφού μας μίλησε, καθώς η ιστορία της είναι μία από τις πολλές αλλαγές: από το να ζει στο Περού στη μετακόμιση στην Ισπανία, από το να εργάζεται ως λογίστρια στο να σπουδάζει ανάλυση δεδομένων και από το να της αποδίδεται άνδρας κατά τη γέννησή της στο να γίνει αυτό που είναι: μια γυναίκα.
Με καταγωγή από την Τσικάμα (Περού), μετακόμισε στη Βαρκελώνη με τη μητέρα και τα αδέλφια της όταν ήταν έφηβη. Η Ιβάνα τονίζει ότι η μητέρα της “μας ενστάλαζε πάντα τη σημασία της μελέτης”, γι' αυτό και επικεντρώθηκε στην επαγγελματική της εκπαίδευση “ως ζωτικό εργαλείο για την ανάπτυξή μου στην Καταλονία, τόσο σε επαγγελματικό όσο και σε μετανάστη”. Για παράδειγμα, όταν έφτασε, βρήκε ένα γλωσσικό και πολιτισμικό εμπόδιο και σύντομα κατάλαβε ότι τα καταλανικά ήταν “απαραίτητα για την πρόοδο εδώ”. Το ενδιαφέρον της για την εκμάθηση νέων γλωσσών και πολιτισμών την ώθησε να προσαρμοστεί στη νέα κουλτούρα.
Ωστόσο, η μετακόμιση στη Βαρκελώνη ήταν κάτι περισσότερο από μια γεωγραφική μετεγκατάσταση. Ήταν επίσης η αρχή ενός προσωπικού ταξιδιού, στο οποίο η Ιβάνα βίωσε όλες τις αλλαγές “βήμα προς βήμα”. “Όταν μετακόμισα εδώ, μπόρεσα να αρχίσω να ορίζω τη σεξουαλική μου ταυτότητα και αυτό με έκανε να νιώσω λίγο πιο ενδυναμωμένη”, εξηγεί. “Αρχικά, αποκάλυψα ότι είμαι ομοφυλόφιλος άνδρας. Πολλά τρανς άτομα περνούν από την ίδια διαδικασία”, προσθέτει.
Η Ιβάνα μπόρεσε να “επανασυνδεθεί” με την ταυτότητά της που είχε αφήσει στην άκρη όταν ήταν 8 ή 9 ετών λόγω μιας τραυματικής εμπειρίας. “Επιλέχθηκα να συμμετάσχω σε μια παρέλαση μπροστά στις αρχές την Ημέρα Ανεξαρτησίας του Περού. Δεν ήθελα, αλλά ο μπαμπάς μου με ανάγκασε να πάω. Με ανάγκασε να πάω στο κουρείο, οπότε ξύρισα το κεφάλι μου”. Η εμπειρία άφησε ένα σημαντικό σημάδι πάνω της.
Μετά από κάποιο χρονικό διάστημα, υπήρξε ένα σημείο κατά τη διάρκεια της ενήλικης ζωής της κατά το οποίο άρχισε να νιώθει περίεργη για “μια πιο θηλυκή ερμηνεία”, μια κατάσταση που πυροδότησε άγχος. “Ποτέ δεν αναγνώρισα αυτό το άγχος ως τέτοιο, γιατί μάλιστα είχα συνηθίσει να ζω με αυτό από τότε που ήμουν παιδί”. Τελικά κατέφυγε στο Κέντρο ΛΟΑΤΚΙ της Βαρκελώνης, όπου έλαβε υποστήριξη και ακολούθησε μια διαδικασία 9 μηνών για να αποδεχτεί την ταυτότητά της, “καθώς βρισκόμουν σε μια πολύ μεγάλη άρνηση”. Η λήψη αυτού του είδους υποστήριξης ήταν ένα σημείο καμπής. “Από εκεί και πέρα πήρα την απόφαση να κάνω τη μετάβαση”.
Κοιτάζοντας πίσω, η Ιβάνα θεωρεί ότι, αν δεν είχε μετακομίσει στη Βαρκελώνη, είτε δεν θα είχε κάνει coming out είτε θα είχε αυτοκτονήσει, “κάτι που είναι η μοίρα πολλών τρανς γυναικών στη Λατινική Αμερική”. Σύμφωνα με την ίδια, το πρόβλημα στο Περού είναι η έλλειψη θεσμικής υποστήριξης. Αντίθετα, στην Ισπανία, τα δικαιώματα της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας –σε κάποιο βαθμό– αναγνωρίζονται στο σύστημα. Διαμετακόμιση, για παράδειγμα, είναι η ιατρική μονάδα εντός του δημόσιου συστήματος υγείας της Καταλονίας που υποστηρίζει τα τρανς άτομα και ήταν πολύ σημαντικό για την Ιβάνα στη διαδικασία αλλαγής της ταυτότητάς της.
Αλλά τα πράγματα δεν είναι όλα άσπρο-μαύρο. Ακόμα κι αν το Περού δεν έχει τέτοια θεσμική προστασία για τα ΛΟΑΤΚΙ άτομα, υπάρχει μια κάποια πολιτισμική αποδοχή. “Υπάρχει μια κοινωνική -όχι πολιτική- ομαλοποίηση, ειδικά στους στενότερους κύκλους σας. Τουλάχιστον έτσι το αντιλήφθηκα από την εμπειρία μου ως τρανς παιδί και έφηβος στο Περού”. Ακόμα κι αν η βία κατά της κοινότητας εξακολουθεί να υπάρχει, “η μάχη είναι εκεί”. Υπογραμμίζει, ωστόσο, ότι τις περισσότερες φορές η ανοχή κρύβεται πίσω από αστεία.
Από την άλλη πλευρά, στη Βαρκελώνη, υπάρχει ακόμη πολύς δρόμος να διανυθεί όσον αφορά τη γενική ενημέρωση σχετικά με τις τρανς πραγματικότητες. Όχι μόνο τα προνόμια της Ιβάνα ως άνδρα σε μια μισογυνιστική κοινωνία εξαφανίστηκαν ξαφνικά, αλλά άρχισε επίσης να νιώθει συνεχή βλέμματα απόρριψης, επιθυμίας ή περιέργειας στον δρόμο. Το γεγονός ότι η ταυτότητά της δεν ήταν πλέον αόρατη ήταν “το πιο δύσκολο στοιχείο της μετάβασής μου”. Επιπλέον, σε άλλες ευρωπαϊκές πόλεις, αυτό “συνδυάστηκε με το γεγονός ότι είμαι καφέ”. Ακόμα και μέσα στις ΛΟΑΤΚΙ κοινότητες, στην πραγματικότητα, τα περισσότερα κινήματα καθοδηγούνται από ντόπιους, λευκούς. Τα μέλη μετανάστες εξακολουθούν να αποτελούν μειονότητα που πρέπει να αγωνιστεί σκληρότερα για να βρει τη φωνή και την ορατότητά της, “όπως και άλλες μειονότητες μέσα στην κοινότητα, όπως τα μη δυαδικά και τα διαφυλικά άτομα”.
Παρά την πραγματικότητα αυτή, η Ιβάνα βρήκε καταφύγιο στη Βαρκελώνη. “Πράγματι, υπάρχει πολύς δρόμος ακόμα, αλλά η Βαρκελώνη είναι πολύ μπροστά από άλλες πόλεις”. Μετά το Trànsit, έλαβε ουσιαστική υποστήριξη από το Yes We Trans, το πρόγραμμα ένταξης στην αγορά εργασίας που διευθύνεται από Federación Estatal de Lesbianas, Gais, Trans, Bisexuales y Más (FELGTBI+), η οποία τελικά την οδήγησε στην τρίτη αλλαγή και τελευταίο βήμα αυτού του προσωπικού ταξιδιού: την εύρεση μιας νέας επαγγελματικής σταδιοδρομίας.
Λίγο μετά τη διαδικασία αλλαγής φύλου, η Ιβάνα υπέστη επαγγελματική εξουθένωση. Αποφάσισε να πάρει άδεια, κάτι που την οδήγησε στο Το έργο CodeWomen της MigraCode ως έναν τρόπο εξερεύνησης του κόσμου της επιστήμης δεδομένων. “Το CodeWomen αντιπροσώπευε για μένα μια ενσωμάτωση σε άλλο επίπεδο, ως γυναίκα ένιωσα ευπρόσδεκτη από τις cis γυναίκες και αυτό ήταν πολύ απαραίτητο για τη μετάβασή μου. Τελικά, είμαι τρανς, αλλά είμαι πρώτα γυναίκα”. Εκεί γνώρισε όχι μόνο cis, αλλά και μετανάστριες και ντόπιες γυναίκες. “Ήταν το γεγονός ότι ένιωθα ότι εντάσσομαι σε όλη αυτή την ποικιλία, που είναι αυτή που είμαι”. Έφτασε εκεί αναζητώντας μια επαγγελματική αλλαγή, αλλά στην πραγματικότητα το έργο την υποστήριξε και σε όλες τις άλλες αλλαγές του προσωπικού της ταξιδιού.
Ο ελεύθερος χρόνος της τη βοήθησε να συνειδητοποιήσει ότι έπρεπε να “ξεκινήσει από το μηδέν, σε ένα μέρος όπου θα μπορούσε να νιώσει σαν την Ιβάνα, χωρίς το παρελθόν”, χωρίς ανθρώπους που την γνώριζαν ως Ιβάν. Έτσι, βρήκε άλλη δουλειά στην Bayer. “Νομίζω ότι αυτή η διαδικασία αλλαγής μετά από 12 χρόνια στην ίδια εταιρεία έχει επίσης ολοκληρώσει τη μετάβασή μου. Τώρα στη δουλειά, όλοι με γνωρίζουν ως Ιβάνα, νιώθω άνετα. Έχω βρει ηρεμία”.
Η Ιβάνα κατάφερε επιτέλους να σταματήσει και να ξεκουραστεί. Αλλά αυτό δεν ισχύει για όλους στην τρανς+ κοινότητα. Μας λέει πόσο σημαντικό είναι να έχουμε κατά νου όσους εξακολουθούν να αγωνίζονται για την αποδοχή τους στην κοινωνία. Για παράδειγμα, “υπάρχει ακόμα μια ολόκληρη ομάδα γυναικών που δεν αποδέχονται τις τρανς γυναίκες, παρά το γεγονός ότι ζούμε και νιώθουμε ακριβώς το ίδιο με τις άλλες γυναίκες”. Από την άλλη πλευρά, θέλει επίσης να τονίσει την κατάσταση των τρανς μη δυαδικών ατόμων -που δεν αυτοπροσδιορίζονται ως άνδρες ή γυναίκες-, καθώς είναι ακόμη “πιο απογοητευμένοι”. Σύμφωνα με την Ιβάνα, είναι ζωτικής σημασίας να δημιουργηθεί επίγνωση αυτών των κρυφών πραγματικοτήτων. “Είναι πολύ δύσκολο να τύχει αντιμετώπισης ως μη δυαδικό άτομο, επομένως ο σεβασμός για τις αντωνυμίες τους πρέπει να πολιτογραφηθεί”. Τελικά, η ταυτότητά μας είναι το πιο πολύτιμο πράγμα που έχουμε και δεν υπάρχει κάτι τέτοιο όπως σωστές και λάθος ταυτότητες, κάθε άτομο απλώς πρέπει να βρει το ταξίδι του.
