Η εξωτερίκευση των συνόρων της ΕΕ: Η επιτακτική ανάγκη για διαπολιτισμική αλληλεπίδραση

Τα τελευταία χρόνια, σε μια προσπάθεια να σταματήσει την εισροή μεταναστών από τη Μέση Ανατολή και την Υποσαχάρια Αφρική, η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) εξωτερικεύει τις συνοριακές της πολιτικές μέσω προσοδοφόρων συμφωνιών που έχουν υπογραφεί με γειτονικές τρίτες χώρες. Ενώ αυτές οι συμφωνίες μπορεί να προσφέρουν βραχυπρόθεσμες λύσεις για τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών, εγείρουν επίσης ηθικές, νομικές και ανθρωπιστικές ανησυχίες. Για παράδειγμα, αυτές οι συμφωνίες οδήγησαν την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ursula Von Der Leyen, να ταξιδεύει στην Τυνησία και το Μαρόκο, μεταξύ άλλων, για να συνάψει συμφωνίες, και έτσι να συνδέει δημόσια την ΕΕ με χώρες που συχνά έχουν πολύ φτωχά αρχεία ανθρωπίνων δικαιωμάτων (Human Rights Watch , 2023).

Ενώ αυτές οι συμφωνίες είναι πολύ προσοδοφόρες για τις χώρες εταίρους, παρουσιάζουν σημαντικές προκλήσεις για την ΕΕ. Πρώτον, παρέχουν μόχλευση στις χώρες εταίρους, οι οποίες μπορούν να χρησιμοποιήσουν την απειλή να επιτρέψουν στους μετανάστες να φτάσουν στα σύνορα της ΕΕ ως πολιτικό εργαλείο. Δεύτερον, και ίσως λιγότερο ορατά, συμβάλλουν σε μια αρνητική αντίληψη για τους μετανάστες στα κράτη μέλη της ΕΕ. Παρουσιάζοντας τους μετανάστες ως απειλή και τονίζοντας την ανάγκη οχύρωσης των ευρωπαϊκών συνόρων, αυτές οι συμφωνίες τροφοδοτούν το δημόσιο άγχος και συμβάλλουν στην άνοδο ακροδεξιών και λαϊκιστικών κινημάτων όπως το Vox στην Ισπανία ή το RN (παλιό FN) στη Γαλλία.

Σε αυτό το πλαίσιο, η δημιουργία χώρων διαπολιτισμικής αλληλεπίδρασης καθίσταται όχι μόνο επιθυμητή αλλά και επιτακτική. Γι' αυτό τους τελευταίους μήνες, στο OCC πραγματοποιήσαμε διάφορες δραστηριότητες κοινωνικής συνοχής που διοργανώθηκαν στο πλαίσιο του έργου INTEgreat που στοχεύει στη βελτίωση της ένταξης των μεταναστών και των προσφύγων στις ευρωπαϊκές πόλεις.

Αυτές οι δραστηριότητες είναι απαραίτητες για να αντιμετωπιστεί το αρνητικό αφήγημα ότι η ΕΕ και η ακροδεξιά είναι ενθαρρυντικές

Μέσω μιας σειράς πολιτιστικών εργαστηρίων, προσκαλέσαμε μέλη της κοινότητάς μας να μοιραστούν μια πολιτιστική πτυχή της χώρας καταγωγής τους με την τοπική κοινότητα. Ως αποτέλεσμα, μάθαμε για την Ουκρανική τέχνη, τη Σενεγαλέζικη γαστρονομία, τον βολιβιανό παραδοσιακό χορό και ανακαλύψαμε γεύματα από όλο τον κόσμο. Αυτές οι δραστηριότητες είναι απαραίτητες για την αντιμετώπιση της αρνητικής αφήγησης που έχει η ΕΕ και η ακροδεξιά είναι ενθαρρυντικές καθώς αναδεικνύουν τον πολιτιστικό πλούτο και τις ιδιότητες που φέρνουν οι μετανάστες στην καταλανική και ισπανική κουλτούρα και δημιουργούν χώρους για αλληλεπίδραση και διαπολιτισμικές ανταλλαγές. 

Οπωσδήποτε, ο διαπολιτισμικός διάλογος παρέχει την ευκαιρία να αμφισβητηθούν τα στερεότυπα, να καταργηθούν οι προκαταλήψεις και να οικοδομηθούν γέφυρες μεταξύ των πολιτισμικών διαφορών. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο αναπτύξαμε επίσης το «Πλαίσιο Στρατηγικής Ένταξης» το οποίο αποτελείται από μια μεθοδολογία με κατευθυντήριες γραμμές για πρωτοβουλίες που στοχεύουν στην ένταξη στην Ευρώπη λαμβάνοντας υπόψη τέσσερις θεματικούς τομείς (υγεία, απασχόληση, κατάρτιση και ανάπτυξη ικανοτήτων, κοινωνική συνοχή). 

Για να αντιμετωπίσουμε τη λαϊκιστική ρητορική γύρω από την εξωτερίκευση των συνόρων, έχουμε εφαρμόσει δραστηριότητες προσαρμοσμένες στην τόνωση της κριτικής σκέψης. 

Επιπλέον, οι χώροι που ενθαρρύνουν τον προβληματισμό και την κριτική σκέψη είναι απαραίτητοι για την πλοήγηση στην πολυπλοκότητα της μετανάστευσης και της διαχείρισης των συνόρων. Τέτοια περιβάλλοντα επιτρέπουν στα άτομα να αμφισβητούν τις υποθέσεις, να αξιολογούν αποδεικτικά στοιχεία και να εξετάζουν εναλλακτικές απόψεις, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να λογοδοτούν από τις κυβερνήσεις και τους θεσμούς τους ενώ υποστηρίζουν πιο ανθρώπινες και αποτελεσματικές πολιτικές μετανάστευσης. Για να αντιμετωπίσουμε τη λαϊκιστική ρητορική γύρω από την εξωτερίκευση των συνόρων, έχουμε εφαρμόσει δραστηριότητες προσαρμοσμένες στην τόνωση της κριτικής σκέψης. 

Μια τέτοια πρωτοβουλία περιελάμβανε την προβολή του ντοκιμαντέρ "Anatomía de las Fronteras», το οποίο εμβαθύνει στα διάφορα σύνορα που συναντούν οι μετανάστες καθ' όλη τη διάρκεια του ταξιδιού τους και στις χώρες υποδοχής τους, ακολουθούμενη από μια συζήτηση που προκαλεί σκέψη με την ακτιβίστρια και ερευνήτρια Viviane Ogou. Μια άλλη προσπάθεια αφορούσε μια θεατρική παράσταση από την εταιρεία Όχι Somos Whoppi Glodberg, όπου η ηθοποιός Kelly Lua μοιράστηκε τις εμπειρίες της με τον ρατσισμό, τη σεξουαλικότητα και τη μετανάστευση, ενθαρρύνοντας μια συζήτηση για τον δομικό ρατσισμό και τις ταυτότητες. Αυτές οι δραστηριότητες χρησιμεύουν ως ισχυρά εργαλεία για την εξάρθρωση των κυρίαρχων συζητήσεων και την προώθηση της βαθύτερης κατανόησης και ενσυναίσθησης σχετικά με ζητήματα μετανάστευσης.

Συνολικά, η εξωτερίκευση των συνόρων της ΕΕ υπογραμμίζει την επιτακτική ανάγκη να δοθεί προτεραιότητα στη διαπολιτισμική αλληλεπίδραση και τον κριτικό προβληματισμό. Συμμετέχοντας σε ουσιαστικό διάλογο και καλλιεργώντας μια κουλτούρα κριτικής έρευνας, οι Ευρωπαίοι μπορούν να επιβεβαιώσουν τη δέσμευσή τους στα ανθρώπινα δικαιώματα και την κοινωνική δικαιοσύνη, απαιτώντας από τα κράτη μέλη τους να αποχωρήσουν από τέτοιες συμφωνίες και να υποστηρίξουν μια πιο ανθρώπινη προσέγγιση στη μετανάστευση.

Αυτό το άρθρο γράφτηκε ως μέρος του Ευρωπαϊκού έργου INTEgreat, το οποίο στοχεύει στη βελτίωση της ενσωμάτωσης μεταναστών και προσφύγων στις ευρωπαϊκές πόλεις.

 Το INTEgreat είναι ένα έργο που στοχεύει στη βελτίωση της ένταξης των μεταναστών και των προσφύγων στις ευρωπαϊκές πόλεις. Συγκεντρώνει 7 οργανισμούς και οντότητες σε όλη την Ευρώπη: Ballafon (Ιταλία), Università di Bologna (Ιταλία), Social Hackers Academy (Ελλάδα), Synthesis (Κύπρος), Doras (Ιρλανδία), Limerick City and Country Council (Ιρλανδία) και OCC (Ισπανία).

Αυτό το έργο χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω του ταμείου AMIF.

Facebooktwitterlinkedinmail